Europanews: nieuws- en informatiesite over Europa

De Europese Unie (EU) is een vereniging sui generis van 28 Europese staten die bij verdrag de uitoefening van bepaalde bevoegdheden delegeren of doorgeven aan gemeenschappelijke organen. Het heeft een oppervlakte van 4.493.7124 km2 , heeft 505,7 miljoen inwoners2 en is de grootste economische macht ter wereld5.

De Europese Unie is sinds 1 december 2009 en de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon onderworpen aan het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) in hun huidige versie. De institutionele structuur is deels supranationaal, deels intergouvernementeel: het Europees Parlement wordt gekozen door middel van rechtstreekse algemene verkiezingen, terwijl de Europese Raad en de Raad van Ministers zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten; de Europese Commissie wordt gekozen door het Parlement op voordracht van de Europese Raad. Het Hof van Justitie is verantwoordelijk voor het toezicht op de toepassing van het EU-recht.

De verklaring van Robert Schuman, de Franse minister van Buitenlandse Zaken, van 9 mei 1950 wordt beschouwd als de basistekst van de Europese integratie. Onder impuls van politieke figuren die de bijnaam “Vaders van Europa” kregen, zoals Konrad Adenauer, Jean Monnet en Alcide De Gasperi, richtten zes staten in 1951 de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal op. Na de mislukking van een Europese Defensiegemeenschap in 1954 werd in 1957 bij het Verdrag van Rome een Europese Economische Gemeenschap opgericht. De economische samenwerking werd in 1986 verdiept door de Europese Akte.

In 1992 werd met het Verdrag van Maastricht een politieke unie tot stand gebracht, de Europese Unie, die voorzag in de totstandbrenging van een economische en monetaire unie (de eurozone) met één munt, de euro. Het werd opgericht in 1999 en telt tegen 2014 achttien staten. In 1997 en 2001 werden nieuwe institutionele hervormingen ingevoerd. Na de verwerping van een ontwerp voor een Europese Grondwet zijn de instellingen in 2009 opnieuw hervormd door het Verdrag van Lissabon.

De stichtende leden van de Europese Unie (1957) zijn België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Luxemburg en Nederland. In 1973 sloten drie leden van de Europese Vrijhandelsassociatie zich bij hen aan: Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk. De Unie breidt zich in zuidelijke richting uit met de toetreding van Griekenland in 1981 en van Spanje en Portugal in 1986. Ondertussen heeft Groenland in 1985 besloten zich terug te trekken door het Groenlandverdrag te ratificeren en heeft het nu de status van geassocieerd land en gebied overzee. Met het einde van de Koude Oorlog trad het oostelijke deel van Duitsland de facto in 1990 toe tot de Europese Unie (herenigd met het West-Duitse deel). In 1995 sloot de Europese Unie zich vervolgens aan bij neutrale staten: Oostenrijk, Finland en Zweden en in 2004 tien nieuwe staten, voornamelijk uit het Oostblok: Cyprus, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slowakije en Slovenië; daarna in 2007 Bulgarije en Roemenië. De toetreding van Kroatië trad op 1 juli 20136 in werking en bevestigt de negen jaar eerder begonnen vooruitzichten op uitbreiding in de Balkan.